wtorek, 10 maja 2016

"Podróże z owocem granatu" Sue Monk Kidd, Ann Kidd Taylor

„Podróże z owocem granatu” to nie tylko zapiski z wypraw do Grecji, kraju urokliwego i niemalże mitycznego. To również historia o indywidualnej, lecz zawsze wyjątkowej więzi pomiędzy matką i córką. Także o poszukiwaniu siebie, o godzeniu się ze zmianami, o pewności siebie. 

Kiedy Demeter dowiedziała się, że jej ukochana córka została porwana w zaświaty przez Hadesa z powodu zerwania zakazanego kwiatu, okryła świat żałobą. Bogini w rozpaczy odebrała ziemi płodność. Zaniepokojony Zeus rozkazał uwolnić Persefonę. Zasada była jedna – dziewczyna nie mogła nic spożyć w królestwie zmarłych. Podstępnie Hades poczęstował Persefoną owocem granatu, a zjedzony przez nią owoc, związał ją na zawsze z królem zaświatów. Dlaczego mit ten jest tak ważny w tej powieści? 

„Czarne skrzydła”, „Sekretne życie pszczół” i „Opactwo świętego grzechu”. Te trzy powieści Sue Monk Kidd ukazały się dotychczas na polskim rynku. Tym razem Wydawnictwo Literackie proponuje powieść nieco inną, bardziej intymną i autobiograficzną. Bestsellerowa autorka w „Podróżach z owocem granatu” wraz z córką zwiedzi mityczne miejsca Grecji, Francji i Turcji. Opowiedzą o wielu rzeczach, które nurtują kobiece umysły. O tym, co czuje młoda dziewczyna u progu dorosłości, a co za tym idzie rozkwitu kobiecości i o tym, jak matka odczuwa syndrom opuszczonego gniazda i jak przeżywa kryzys wieku średniego. Dwie kobiety, dwa pióra, dwa punkty widzenia. Dwie pisarki, ostatecznie. Sue i Ann piszą o inspiracjach, o refleksji nad własnym życiem i wyborem kolejnej ścieżki. O tym, co czeka na końcu. 

Sue Monk Kidd w „Podróżach z owocem granatu” daje się poznać z nieco innej strony, ze strony matki i kobiety. W czasie pisania tych swoistych pamiętników, jest na krótko po pięćdziesiątych urodzinach. Zmierzyć się musi z zupełnie inną rolą, niż dotychczas, przechodzi menopauzę, traci gdzieś swoją kobiecość i czuje, że nieubłaganie zbliża się do, jak sama to opisuje, Starej Kobiety. Sue była już matką, dziś jej córka jest samodzielną młodą kobietą, która wiedzie własne życie. Ann Kidd Taylor również stoi na rozdrożu. Wciąż pyta siebie co dalej robić ze swoim życiem, kim się stać, czy jest gotować wyjść za mąż i dlaczego nie czerpie z niczego satysfakcji. Kobieta pod okiem czujnej matki mierzy się z wewnętrznymi demonami, z pragnieniem szczęścia i pójścia krokami własnej opiekunki. „Podróże z owocem granatu” to zarówno jej debiut, jak i inicjatywa. 

Co poruszą i jak zmuszą do refleksji te pamiętniki z podróży do Grecji pań Kidd? Dla każdego znaczyć będą one co innego, lecz jest to powieść czysto kobieca. Powieść pokoleniowa, dla matki i córki, w której znaleźć można wskazówki do rozwiązania problemów różnych etapów w naszym życiu. Sue Monk Kidd była dla mnie przede wszystkim autorką pięknych słów, niezwykłych opisów subiektywnie świętych miejsc i szkiców refleksyjnych bohaterów. Niejednokrotnie przenosi czytelnika w pewną utopię, napawa wewnętrznym spokojem i całkowitą utratą poczucia czasu. W „Podróżach z owocem granatu” Ann jest na zupełnie innym etapie własnej podróży, czy dotrze do realizacji własnych marzeń właśnie przez pogłębienie więzi z najlepszą przyjaciółką? 

"I realize I'm still trying to work out the boundaries. How to love her without interfering."

 

sobota, 7 maja 2016

"Klaśnięcie jednej dłoni" Richard Flanagan

„Klaśnięcie jednej dłoni” to kolejna powieść jednego z najwybitniejszych współczesnych australijskich pisarzy. Richard Flanagan nagrodzony Bookerem za głośne „Ścieżki północy” daje się poznać w początkach pisarskiej kariery. Prezentowana przez Wydawnictwo Literackie powieść opowie o emigrantach krajów europejskich, którzy szczęścia szukać będą w różnych zakątkach świata, nawet w Polsce. 

Nie ma rzeczy, której ojciec nie zrobiłby dla swojej córeczki. Cóż, Bojan nie jest takim ojcem. Nie okazuje miłości, nie otacza jedynego dziecka ciepłem, nie daje mu poczucia bezpieczeństwa. Sonja zostaje na długie godziny w samochodzie. Bojan wychodzi do baru. Upija się. Znów. Dziewczynka w swoim zaledwie kilkuletnim życiu nauczyła się, by nie pokazywać, że czuje, że myśli, że jej zależy. To mechanizm obronny. Codzienne bicie, krzyki i alkohol. Dlaczego? Matka Sonji wyszła z domu i już nigdy nie wróciła. Ojciec nigdy nie potrafił okazywać uczuć. W końcu 40-letnia Sonja jedzie z Sidney, w którym zamieszkała na stałe, do tasmańskiego miasteczka z dzieciństwa. Czy uda jej się nawiązać dawno już pogrzebaną relację z ojcem? 

Akcja powieści toczy się na dwóch czasowych płaszczyznach. Jednocześnie poznajemy zdarzenia z lat 50. i 60. oraz z dwóch lat 1989-1990, kiedy to Sonja staje przed trudnymi życiowymi wyborami. Poznając we wcześniejszych latach dzieciństwo kobiety, wiemy, co ją ukształtowało i co rzutuje na teraźniejszość. Tasmania jest oczyszczeniem. Sonja pozwoli sobie na słabość, na łzy, na niezdecydowanie. Walczyć będzie także z miłością i nienawiścią do ojca. Kiedy Sonja zostawiła Bojana, była dziewczynką, która straciła matkę. Po ponad trzydziestu pięciu latach sama rozważa porzucenie własnego dziecka i przerwanie ciąży. Tasmania pomaga jej podjąć decyzje w teraźniejszości, zrozumieć przeszłość i skonfrontować mieszane uczucia wobec siebie, wobec ojca, wobec mężczyzn w jej życiu. 

„Klaśnięcie jednej dłoni” to powieść niełatwa, choć dynamiczna. Jej ciężar tkwi bowiem w poruszanych tematach, które bądź co bądź wciąż są aktualne. Trauma wojenna, emigracja, relacje rodzinne i poszukiwanie siebie nie tylko w czterech ścianach domu, a wędrówka po całym świecie. Flanagan tworzy postacie wewnętrznie rozdarte, na rozdrożach, bohaterów zarówno silnych i słabych psychicznie. Ale Flanagan to nie tylko piękno codziennych dramatów, to również piękne słowa. Australijski pisarz posługuje się językiem niemalże poetyckim, pełnym barwnych opisów i słów choć oczywistych, to zapadających w pamięć. Co więcej, sam tytuł, czyli „The Sound of One Hand Clapping” oznaczać może „pytanie bez odpowiedzi”, to fraza bez znaczenia, bo klaskać można tylko obiema dłońmi. 

„Klaśnięcie jednej dłoni” to po prostu powieść o miłości, odrzuceniu i autodestrukcji na wielu poziomach życia. Opowieść Flanagana wzrusza, zasmuca i ściska gardło. Gdy śnieżną nocną 1954 roku Maria Buldi wychodzi z domu zostawiając męża i małą córeczkę, Flanagan niespiesznie rozpoczyna snucie historii odkrywając kolejne karty z życia Sonji. „Klaśnięcie jednej dłoni” to powieść może nie tak absorbująca jak „Ścieżki północy”, którą polscy czytelnicy mieli już okazję poznać, ale równie intrygująca i potwierdzająca literacki kunszt Richarda Flanagana.

"Miłość to most. A bywają ciężary, co most pod nimi pęka."

 

piątek, 29 kwietnia 2016

"Tylko ty" Federico Moccia

Federicco Moccia powraca z nową powieścią. Po międzynarodowym sukcesie „Trzech metrów nad ziemią” i innych romansów, urósł do rangi Nicholasa Sparsa swojego kraju. Moccia podbija inne kraje, Sparks, miej się na baczności. 

Młody Nicco to Włoch z krwi i kości. Do szczęścia wystarczyłaby mu filiżanka prawdziwego cappucciono i słodkości z cukierni za rogiem. Ma za sobą związek z wyjątkową dziewczyną, z którego wyleczyć mu się pomagała śliczna Polka. Wakacyjny romans z Anią przerodził się w coś więcej niż przelotne zauroczenie. Nicco wyrusza wraz z przyjacielem w podróż po Polsce. Odwiedzą stolicę, zabytkowy Kraków i Morskie Oko. Goniąc za obiektem westchnień po obcym kraju, Nicco i Gruby znajdą o wiele więcej niż się spodziewali. Czy na włoskiego romantyka czeka happy end?

Pamiętacie „Trzy metry nad niebem”? Tak, to ta cudowna opowieść, która podbiła serca czytelników i widzów na całym świecie. Przeczytana, pokochana i w końcu zekranizowana atakowała mnie swoją okładką i kadrami filmu na portalach społecznościowych. „Trzy metry nad niebem” była historią o szaleństwach miłości, nieracjonalnych wyborach i absurdami między wierszami. Koniec końców jednak zabrała mi kilka godzin, by ją przeżyć, trochę skrytykować i ponarzekać. Z perspektywy czasu widzę jednak powody, dla których porwała tyle zachłannych nastoletnich umysłów. Trzeźwości myślenia nie straciłam, z Moccią spotkałam się ponownie i na szczęście czy nieszczęście „Tylko ty” nie odbiega tak bardzo od najpopularniejszej powieści włoskiego pisarza. 

Federico Moccia nie ma problemu z tworzeniem swoich bohaterów. Każdy jest jakiś, ma określone cechy, wiemy, czego możemy się spodziewać po danej postaci i nie mylimy się w tym, kto jest kim. Zdaję sobie sprawę z tego, że poczucie humoru Włochów odbiega od naszego, a dowcipy nawet przetłumaczone na ojczysty język nie brzmią, nie bawią i sprawiają wrażenie infantylności. Nicco i Gruby przerzucają się docinkami, wplątują się w miłosne dywagacje i nawiązują wielojęzykowe dialogi z innymi bohaterami. Szczególnie mylące jest to, gdy znajdują się w Polsce. Efekt? Językowy rozgardiasz, bezsensowne wypowiedzi, nieco sztywne dialogi. Nieziemsko piękne w oczach Włochów Polki, agencja modelek i warszawska para homoseksualistów ze środowiska artystycznego skutecznie odwracają od tego uwagę. 

Federicco Moccia ma jednak problem z opisywaniem miejsc. Nie poczytamy o tym, jak wygląda warszawska starówka, Pałac Kultury i Nauki, gdzie znajduje się Costa Coffee, w której bohaterowie pili kawę, ulica, przy której znajduje się hotel w Krakowie. Ja to wiem, ba, sama chodziłam ulicami, którymi wędrują Nicco z Grubym. Wiem, którędy jechali do hotelu z dworca, wiem, jak wygląda okolica mieszkania Ani, wiem, jak wygląda galeria, w której robi zakupy. Autor podrzuca czytelnikowi nazwy ulic nie mówiąc jak wygląda sceneria akcji. Ja to wiem, choć w Krakowie można wybrać bardziej urokliwe miejsca niż Bronowice Wielkie, ale skąd włoski czytelnik ma to wiedzieć? 

„Tylko ty” nie jest opowieścią życia, nie naznaczy w pewien sposób czytelnika i nie rozczuli tak, jak w moim przypadku, robi to chociażby „Notting Hill”. I choć romans pomiędzy polską modelką Anią a młodym Włochem jest równie prawdopodobnym jak apokalipsa w przyszłym tygodniu, to niemalże kłamstwem byłoby nie zaznaczyć, że powieść pochłonęłam w jeden dzień. „Tylko ty” sięga czasem granic absurdu, lecz jest to przecież tylko młodzieżowy romans. 

"Przeznaczenie można zmienić, każdy dzień jest inny, trzeba walczyć o zwycięstwo. Jesteś budowniczym własnego szczęścia, bo każdy dzień jest twój."